Sunny side up in huize Heynsius

logo Filmwijkkrant

Het eerste kastje dat Anthonie Heynsius van sinaasappelkistjes maakte staat nog altijd beneden in de woonkamer. Het logo van een Spaanse sinaasappelteler – Genesis – siert de laden. Boven, op de hoeken, prijken houten sinaasappels. ‘Het enige materiaal dat gekocht is. Al het andere is hergebruikt’, vertelt de verzamelaar, hergebruiker en bovenal ‘houtman’.

Het kastje is uniek maar staat niet alleen: het hele huis aan de Hollywoodlaan, van zolder tot badkamer, van werkkamer tot garderoberuimte, staat vol kasten en kastjes gemaakt van sinaasappelkistjes. En niet alleen kasten: ook een kamerscherm, bijzettafels, brievenbakjes en eigenzinnige bewaardoosjes.

Op bestelling

Nu huize Heynsius in eigen behoefte is voorzien, kijkt Anthonie om zich heen en denkt hij over een winkeltje of andere wegen om zijn kastjes aan de man/vrouw te brengen. Hij heeft visitekaartjes laten maken, de website ‘sinaasappelkistjes.com’ is ‘under construction’ en hij heeft zelfs het plan opgevat om seriematig te werken: voor de Billy-kasten van Ikea wil hij fraaie, vrolijke deuren maken. Op bestelling. Mensen mogen zelf de deuren samenstellen uit de honderden plankjes die hij heeft liggen. De artisan – kunstenaar wil hij zich niet noemen – heeft namelijk elders in Almere nog een garage vol plankjes, met verleidelijke teksten als Don Juan, Apolo, Filosofo, Siesta en – de mooiste – Lo mejor del Paraiso: het beste uit het paradijs. Ook de afbeeldingen spreken tot de verbeelding: kwartels, eenden, schapen en uiteraard legio sinaasappels.

Technische hoogstandjes

Zijn eerste succes buitenshuis is geboekt. Een buurvrouw bestelde een hangkastje voor in de keuken, speciaal voor haar kookboeken. Ze koos zelf de plankjes en bepaalde de volgorde. ‘De geraamtes van een kast kan ik zo stevig maken als nodig.’ Daarvoor gebruikt Anthonie bijvoorbeeld parketdelen, wijn- en pruimenkisten en ander hout dat hij vindt. De planken van de kistjes zijn bedoeld als vrolijke afwerking: sunny side up.

Zijn meubelstukken zijn technische hoogstandjes met perfect lopende laatjes, gewone deuren, harmonicadeuren, en soms zelfs een geheim laatje. Of je nu je kookboeken, schoenen of kleding wilt opbergen, alles maakt Anthonie op maat. Het is een ongelooflijk rekenwerk, vertelt de autodidact met gepaste trots. Hij houdt van zijn materiaal. De handwerksman is voor het leven lid van de Bomenstichting. Jazeker, hij wil de bomen redden, hun hout behoeden voor het vuur. Want dat was het lot van de gebruikte sinaasappelkistjes. Zo begon het verzamelen. ‘Maar ook vanuit typografische belangstelling, ik werd verliefd op de prints, de teksten, de kwartels, de schapen.’

Kwartel

‘Op een zaterdag, we woonden nog in Amsterdam, deed ik boodschappen op de Ten Katemarkt. Ik was een tas of mand vergeten en zag een leeg sinaasappelkistje liggen. Ik dacht ‘wat een prachtig kistje’ en nam het mee.’ Aan de muur hangt een fotootje van zijn zoon als peuter, in een kinderstoel. Op de vloer staat een kistje met een kwartel. ‘Het eerste kistje. Dertig jaar geleden’, rekent Anthonie terug.

Aanvankelijk demonteerde hij zijn vondsten alleen maar en sloeg de plankjes op. ‘Uiteindelijk ging ik gericht op zoek. Vanuit mijn werk in Amsterdam, op weg naar Almere – we waren verhuisd naar Muziekwijk – kwam ik langs de markt en nam steeds kistjes mee naar huis. In de trein – keurig in pak – begon ik ze al te demonteren, tot verbijstering van mijn medereizigers’, vertelt Anthonie lachend. ‘In Almere maakte ik mijn eerste sinaasappelkistenkastje. De behoefte om iets te maken was groot. Iets zichtbaars, tastbaars. Mijn werk gaf me niet die voldoening.’

De fascinatie voor hout en meubel maken loopt als een rode draad door zijn leven. Op zijn dertiende maakte hij voor zijn moeder een archiefkastje. Als student timmerde hij zijn eerste boekenkast die nog altijd trouwe dienst doet, boven in zijn werkkamer. ‘In between jobs’ (die van marketing functionaris en docent communicatieve vaardigheden) had hij in Amsterdam korte tijd een timmerwerkplaats. ‘Ik maakte wijnrekken, schilderskisten, tot ik weer een baan kreeg.’

Oorlogskind

Zijn hele leven kiest hij al voor oud hout, voor her gebruik. Een bewuste keuze: Anthonie en zijn vrouw Marijke zijn begaan met de natuur. ‘We rijden geen auto, we vliegen bijna niet, ik koop eigenlijk nooit nieuwe kleren. We zijn bezorgd over het milieu, maar ik word er niet somber van, ik laat het niet aan me komen.’ De na-oorlogse jaren hebben ook hun sporen nagelaten. ‘Ik ben van 1943, een oorlogskind, en zag hoe mijn moeder de rozen opbond met kapotte nylonkousen. Zij kende de schaarste aan materiële middelen. Als student psychologie werd ik geraakt door een film van Joris Ivens over hergebruik in China. Zo fantastisch. Ik heb toen zelfs een studiereis naar China gemaakt.’

De liefde voor de zonnige sinaasappel moeten we misschien ook in zijn jonge jaren zoeken: ‘Ik heb een jaar in Spanje gewoond en gewerkt. Ik had alleen nog geen weet van sinaasappelkistjes…’

Het tijdperk van de houten sinaasappelkistjes is ten einde. De meubelmaker vindt alleen nog ander hout, veel mdf. ‘Niet erg, beter zo’, vindt Anthonie. ‘Er worden nu plastic kratten gebruikt voor fruit die een levenlang meegaan of kartonnen dozen die gerecycled worden. Goed voor de bomen!’

Artikel en foto rechts door Wilma Klaver

Bron: Filmwijkkrant, december 2016

«« terug naar in de pers

Reacties zijn gesloten.